Kediler hayatlarımızı paylaştığımız en kalabalık popülasyona sahip hayvanlardır. Evet; onlar birbirinden farklı karakterleriyle, başına buyruk hareketleri ve sevecenlikleriyle evcil hayvan kategorisinde zirvededirler. Peki kedilerin kendi safkan ırklarına göre hayat standartlarını düşüren rahatsızlıklara sahip olduklarını biliyor musunuz?

Tüm kedilerin özel bir yeri olsa da çoğu insanın görsel açıdan tatmin olma isteği, maddi amaçları, bilinçsizliği vb. sebeplerden çeşitli safkan ırklara daha fazla ilginin olması ve bu ırkların kendi içlerinde çiftleştirilmesi ile devam eden rahatsız edici bu hastalıklar nelerdir ?

Oldukça çeşitli özelliklere sahip olan birkaç kedi ırkına ve genetik olarak yatkın oldukları rahatsızlıklara bir bakalım.

1- Scottish Fold

Scottish Fold‘lar genel olarak gri tonlarında, gözleri balkabağı rengi; sakin mizaçlı, oldukça uyumlu ve ilk bakışta dikkatleri çeken kırık kulaklara sahip bir kedi ırkıdır.

Bu çocuklarda yukarıda da bahsettiğimiz kırık kulaklara sebep olan osteokondrodisplazi hastalığı sadece kulakları değil tüm iskelet sistemini özellikle eklemleri etkileyen, oldukça acılı ve ağrılı bir rahatsızlıktır. 

Bu sebeple kendi içlerinde saf olarak çiftleştirilmeleri etik değerlere sığmayan hatta yasaklanan bir durumdur.
Osteokondrodisplazinin yanı sıra diş eti problemleri, kalp problemleri, kürk ve deri problemleri de göz ardı edilmemesi gereken diğer sorunları arasında yer alır.

2- Sphynx (Sfenks)

 

Sfenksler diğer kedilere pek benzemeyen, vücudunda kılları (memeli hayvanlarda çok fazla yapılan ve de bilinmeyen bir yanlış; tüylere değil kıllara sahiptirler.) olmayan, bu nedenle kendine has görüntüsü olan Kanada kökenli bir kedi ırkıdır.

Mitolojilere dahi konu olan görüntüsünün altında yatan bazı problemler de bu dostumuzda sorunlar yaratabilmektedir.

Bu sorunlar:

– Güneşten kaynaklanan deri yanıkları

– Soğuktan fazla etkilenme 

– Ve deri problemleridir.

Spesifik görüntüsünden doğan problemlerinin dışında kalp sağlığı açısından da riskli ırk grubundadır. 

3- İran Kedisi

Uzun, yumuşak tüylü, dikkat çeken kafa yapılı, yassı burunlu ve sakin mizaçlı, İran üzerinden yayılım gösteren bir kedi ırkıdır.

Genetik yatkınlıklara bağlı hastalıklar dendiğinde akla ilk gelen kedilerden olan İran kedilerinin zor doğum sorunları, türlerine özgü kafa ve burun yapılarından dolayı körlüğe kadar ilerleyebilen göz sorunları, nefes almalarında zorluklar, yüzünde oluşan dermatitler, göz kanalları problemleri ve bu problemlere bağlı normalin üstünde göz akıntıları görülmektedir.

Hayati organlardan biri olan böbreklerinde polikistik böbrek hastalığı, organın yapısını bozan ve yetmezliğe kadar ilerleyebilen ciddi bir rahatsızlık, görülebilir.

4- Siyam Kedisi

Siyam kedileri patilerinde, ayaklarında ve kuyruklarında koyu renkli bölgeleri olan onun dışında açık renkte kendine has kürke sahip mavi gözlü oldukça popüler güneydoğu asyadan dağılım gösteren bir türdür.

Siyam kedileri de iran kedileri kadar olmasa da zor doğum görülebilmektedir.

Mavi gözlerinin onlara kazandırmış olduğu sevimli bakışlarının arkasında çeşitli göz problemleri; şaşılık, nistagmus(istemsiz göz hareketleri) gelmektedir. 

Bazı kanser türleri ve astım problemi de siyam dostlarımızın muzdarip olabileceği rahatsızlıklar arasındadır.

5- Norveç Orman Kedisi

Norveç orman kedileri; tipik çok yumuşak ve kalın bir kürke sahip, uysal mizaçlı, sahiplerine çok sadık, yabancılara karşı da biraz utangaç bir ırktır.

Glikojen depo hastalığı: Bu sevimli dostumuzun glikoz metabolizması ile problemleri olabilmektedir. Ve ne yazık ki bu problem hayati standartlarını olumsuz yönde etkilemektedir.

Diğer kedi ırklarından da bildiğimiz polikistik böbrek hastalığı Norveç orman kedilerinin de problemlerinden biridir.

Kürkleriyle ‘’Ben buradayım.’’ diyen Norveç orman kedilerinin göz problemleri ve kalp hastalıkları da hayat standartlarını düşürmektedir.

6- Beyaz Kürklü ve Renkli Gözlü Kediler

Bu başlık altına ortamlara hızlı adapte olmaları ile bilinen, geniş kulaklı, uzun boylu ve diğer çoğu kedinin aksine yüzmeyi seven Van kedisi; oldukça zeki olmasıyla beraber çok hareketli, meraklı Ankara kedileri gelir.

Bu fiziksel özelliğe sahip ırklar diğer kedi ırklarına oranla sağırlığa genetik olarak daha yatkındırlar. 

Akıllara en çok sağırlık problemleri gelse de beyaz kürklerinden dolayı güneş ışınları da bu kedi ırkları için tehlikeli olmaktadır.

Aynı zamanda görme bozukluklarına, böbrek ve diş eti problemlerine yatkınlık gösterirler.

7-Manx kedisi

Manx kedileri: kendilerine has kuyruksuz veya çok kısa kuyruklarıyla dünyaya gelen, ilk bakışta kendini belli eden, adını Man adalarından aldıkları bilinen ve  Manx sendromuna sahip bir kedi ırkıdır.

Manx sendromu: Kuyruksuz veya çok kısa kuyruklarının oluşmasına neden olan genlerinin omurgayı da etkilediği, omurgayı çok kısalttığı, bu sebeple sadece iskelet sisteminin değil sinir sisteminin de etkilendiği, şiddeti kuyruk boyuyla ters orantılı olduğu bilinen bir rahatsızlıktır.

Manx sendromu doğrultusunda idrar tutamama ve arka bacakta oluşan güçsüzleşmeler de Manx kedileri için sorun teşkil eden problemler arasındadır.

8- Tekir kediler

Günümüzde sokaklarımızın asıl sahibi olan, genellikle koyu renklere, atletik vücuda ve çeşitli göz renklerine sahip olabilen bu kedi türü diğer kedi ırklarının aksine genetik olarak problem yaratabilecek rahatsızlıklar konusunda daha sağlıklıdırlar.

Bunun nedeni, nesillerdir çok fazla gen havuzuna sahip hayvanların birbirleri ile çiftleşmesi sonucu sürekli olarak çeşitliliklerinin artması ve safkan olan hayvanların genlerinde bulunan olumsuz rahatsızlıkların süregelen zincirlerini kırmasıdır.

Bu blog yazısı Vet. Hek. Elif KENAR tarafından doğrulanmıştır.

KAYNAKLAR:

“Ankara Kedisi Bakımı ve Özellikleri – Kediler”. VetRehberi. Son Erişim Tarihi: 05.09.2023

“Ankara Kedisi mi Van Kedisi mi?”. Bilkent İletişim ve Tasarım Bölümü Online Yaşam Dergisi. Son Erişim Tarihi: 05.09.2023

“Beyaz Kedilerin Korkulu Rüyası: Sağırlık”. Evrim Ağacı. Son Erişim Tarihi: 05.09.2023

ERAT, S. (2023), Kedi ve Köpek Hekimliği. Ankara, Türkiye: Ender YARSAN. Son Erişim Tarihi 05.09.2023

Grantham JI: The pathogenesis, etiology and treatment of autosomal dominant polycystic kidney disease. American Journal of Kidney Disseases, Son Erişim Tarihi: 05.09.2023

“Manx Breed Group (MX/CY) Standard” (PDF). TICA.org. Harlingen, Texas, US: The International Cat Association (TICA). Erişim tarihi: 01.09.2023

“Manx Show Standard” (PDF). CFAInc.org. Alliance, Ohio, US: Cat Fanciers’ Association (CFA).Erişim tarihi: 05.09.2023

“Nistagmus genel bilgi”. American Nystagmus Network. 21 Şubat 2002. Erişim tarihi:05.09.2023 

Polycystic kidney disease: the complete structure of the PKD1 gene and its protein. The International Polycystic Kidney Disease Consortium. Son erişim tarihi: 05.09.2023

Royal Canin Kedi Ansiklopedisi, 2010 ve 2020 Baskısı. Erişim tarihi: 05.09.2023