Köpeklerde E. canis, E. chaffeensis, E. ewingii ve potansiyel olarak E. ruminatum ajanlarının neden olduğu riketsiyal bir enfeksiyondur. Bu organizmalar zorunlu hücre içi bakteriler olarak kabul edilir ve dolaşımdaki granülositlerin, özellikle monositlerin ve doku makrofajlarının sitoplazmik boşluklarında çoğalırlar.

Dünya çapında dağılım gösterir ancak tropik ve subtropikal iklimlerde daha yaygındır. 

Kenelerin yaşam döngüsü ile bağlantılı olarak özellikle ilkbahar-yaz aylarında görülme sıklığı artar.

Hastalık etken türü değişken olmak üzere kedi, köpek, keçi, kemirgenler ve insanlarda görülmektedir.

Patogenezi Nedir?

Hücreye girişte etken monosit, makrofaj ve epitel hücrelerini istila ettikten sonra karaciğer ve dalak dahil olmak üzere bütün lenfatik sisteme yayılır. Anormal hücre büyümesi, bu organlarda büyümeye neden olarak bakteriyemi ve hemoliz gelişimi tetikler. Bu aşamada ateş, anemi ve trombositopeni gibi ciddi klinik belirtiler görülür. Kronik durumlarda patojen, kemik iliğini etkileyerek bağışıklık hücrelerinin üretimini baskılar. Sonuç olarak diğer fırsatçı bulaşıcı ajanlar durumu daha da kötüleştirerek kanama bozuklukları ve ölüme neden olabilir. 

Nasıl Yayılır?

Ehrlichia bakterileri özellikle Rhipicephalus sanguineus keneleri (E. canis); Amblyomma americanum keneleri (E. ewingii ve E. chaffeensis), Ixodes scapularis keneleri (E. muris subsp. eauclairensis) ve A. americanum ve Amblyomma maculatum keneleri (Panola Mountain Ehrlichia) aracılığı ile taşınırlar. Enfekte kenelerin insanları/hayvanları ısırması yoluyla da hastalık yayılır.

Bulaşma Yolları nelerdir?

Enfekte kenelerin ısırması ile bulaşma olabilir. Ayrıca kan nakli ve organ nakli gibi durumlarda da bulaşma gerçekleşebilir.

Belirtileri Nelerdir?

Ehrlichiosis’te görülen klinik belirtiler ve prognoz Ehrlichia türüne ve köpeğin bağışıklık tepkisine bağlıdır. Akut, subklinik ve kronik olmak üzere üç aşamayla karakterizedir. Ancak bunları pratikte kesin olarak ayırt etmek zor olabilir.

Akut aşamasında görülen tipik klinik belirtiler;  ateş, iştahsızlık, depresyon, uzuvlarda veya skrotumda ödem, öksürük, yürüme güçlüğü, generalize lenfadenopati ve trombositopenidir.

Kronik aşamasında ise; kilo kaybı splenomegali, glomerülonefrit, interstisyel pnömoni, üveit,  menenjit, Şiddetli trombositopeni epistaksis, hematüri, melena, peteşiler görülür. 

Köpeklerde E.canis enfeksiyonunun tipik klinik belirtileri ateş, uyuşukluk, iştahsızlık, kilo kaybı, kutanöz ve mukozal peteşiyal ve/veya ekimotik kanamalar, lenfadenopati, splenomegali ve üveittir.

Kedilerde E. canis enfeksiyonunun tipik klinik belirtileri ateş, uyuşukluk, iştahsızlık, kilo kaybı, hiperestezi ve eklem ağrısıdır.

En sık gözlenen hematolojik anormallikler trombositopeni, lökopeni ve anemidir.

İnsanlarda en patojen türü E. chaffeensis’ tir. Hastalık nadir görülse de en sık rastlanan belirtileri; ateş, titreme, baş ağrısı, kas ağrıları ve bazen de mide rahatsızlıkları olarak sayılabilir.

Hastalık teşhis yöntemleri nelerdir?

Klinik belirtilere dayanarak hastalıktan şüphe edildikten sonra kanın sitolojik incelenmesinde mononükleer hücrelerin sitoplazmasında kümeler veya koloniler halindeki organizmaların gözlenmesiyle teşhis edilebilir. 

Bunun dışında ELİSA, PCR, indirekt IFA testi gibi serolojik testler ile de kesin tanıya ulaşılabilmektedir.

Nasıl korunabiliriz?

Köpekleri Ehrlichia türlerinden koruyacak bir aşı bulunmamaktadır. En etkili korunma yolu kene vektörüne maruz kalmaktan kaçınmaktır. Bunun için de keneleri uzaklaştıran ve öldüren ektoparaziter öldürücüler ile yapılan tedaviler hastalığın bulaşma riskini azaltmaktadır.

Bu blog yazısı Arş. Gör. Deniz Zeynep TELCİ tarafından doğrulanmıştır.

Kaynaklar:

Aziz, M. U., Hussain, S., Song, B., Ghauri, H. N., Zeb, J., & Sparagano, O. A. (2022). Ehrlichiosis in dogs: A comprehensive review about the pathogen and its vectors with emphasis on south and east Asian countries. Veterinary sciences, 10(1), 21.

Chakrabarti A, Rickettsial Diseases. In: A TextBook of Preventive Veterinary Medicine (5th ed.). Published by Kalyani Publishers, 2012, 715-734. 

Ettinger Stephen J, Feldman Edward C. Obligate Intracellular Bacterial Pathogens. In: Textbook of Veterinary Internal Medicine (6th ed.). Elsevier Saunders, 2005, 631-636. 5. 

Harrus S, Waner T, Bark H. Canine monocytic ehrlichiosis update. Compend. Contin. Educ. Pract. Vet. 1997; 19:431-444.

Shimon Harrus, Trevor Waner, Mathios E. Mylonakis, Jane E. Sykes, Barbara Qurollo,

44 – Ehrlichiosis, Editor(s): Jane E. Sykes, Greene’s Infectious Diseases of the Dog and Cat (Fifth Edition), W.B. Saunders, 2021, Pages 522-541.