Kriptorşidizm, Yunanca ‘gizli’ (kryptos) ve ‘testis’ (orchis) kelimelerinin birleşiminden oluşan, bir erkeğin testislerinin skrotuma inmediği durumda kullanılan bir terimdir. Erkek genital sistemin en sık görülen doğmasal kusurudur.
Doğumda, erkek bir yavrunun testisleri kasık halkasının yakınında bulunur.
8 haftalıkken, testisler yavru köpeğin skrotumunda elle muayene edilebilir. Ancak, testisler küçükse veya yavru köpek obezse, skrotumda testislerin elle muayene edilmesi zor olabilir. Testisler ayrıca genç yavru köpeklerde skrotum ve inguinal bölge arasında serbestçe hareket edebilir.
8 ila 16 hafta arasında, yavru kedinin testisleri skrotumda elle muayene edilebilir.
Ancak, karında tutulan kriptorşit testisler genellikle fiziksel muayenede elle muayene edilemez.
Fetüste, gubernakulum adı verilen bir yapı bulunur; böbreğin yanında bulunan, gelişim evresinde skrotuma göç sırasında testise rehberlik eden bir bağ dokudur, testisi skrotuma bağlar. Bu yapı düzgün bir şekilde gelişemezse, testis skrotuma değil, karna, kasık kanalına vb. gider. Kriptorşidizm tek taraflı (sağ veya sol testiste) veya iki taraflı olabilir.
Tek taraflı kriptorşidizm genellikle sağ testisi içerir. İki taraflı kriptorşid hayvanlar çoğunlukla kısırdır çünkü karın içindeki daha yüksek vücut sıcaklığı sperm üretimini engellemeye yeterlidir. Ancak hayvanlar yine de çiftleşme davranışları sergiler, sekonder cinsiyet karakterleri oluşur. Kriptorşidizm köpeklerde oldukça yaygın bir kusurdur. Etkilenme olasılığı en yüksek köpek ırkları arasında; Yorkshire Terrier, Pomeranian, Fransız Poodle, Sibirya Kurdu, Minyatür Schnauzer, Shetland Çoban Köpeği, Chihuahua, Alman Çoban Köpeği, Dachshund ve brakisefalik ırklar bulunur. Yine de, herhangi bir ırkta veya melez ırkta olabilir. Kriptorşidizmin genetik bir temeli olduğu düşünüldüğünden, bu duruma sahip hayvanlar üreme için kullanılmamalıdır.
Kriptorşid testisleri olan köpekler testis torsiyonuna (bükülme) ve testis kanserine eğilimlidir, bu nedenle bu köpekler daha sonra sorunları önlemek için kısırlaştırılmalıdır.
Kedilerde kriptorşidizm nadirdir. Kriptorşidizmle ilişkili en yaygın ırk İran’dır.
Köpeklerden farklı olarak, kısırlaştırılmış bir kedi ile kriptorşit bir kediyi görsel olarak ayırt etmek mümkün olabilir, çünkü kriptorşit kedilerin penislerinde dikenler vardır.
Eş zamanlı olarak meydana geldiği bilinen konjenital anormallikler arasında patellar çıkıklık, kısa kuyruk, kıvrık kuyruk, Fallot tetralojisi (doğmasal kalp hastalığı), tarsal deformite, mikroftalmi (gözün eksik gelişimi) ve üst göz kapağı agenezisi bulunur.
Testosteron testi, kısırlaştırılmış bir erkek ile kriptorşid bir erkek arasında ayrım yapmak için kullanılabilir.
Kriptorşidizm için tek tedavi cerrahi olarak çıkarılmasıdır, işlemin adı orşiektomidir. Hayvan tek taraflı kriptorşit olsa bile, her iki testis de cerrahi olarak çıkarılmalıdır. Bu operasyon, kriptorşit testisin yerinin bulunması zor olabileceği için normal kısırlaştırma ameliyatından biraz daha karmaşıktır. Hayvanların operasyon bölgesini yalamasından ve çiğnemesinden kaçınmak için iyileşme sırasında koruyucu bir Elizabeth yakalık takmak zorunda kalabilir.
Bu blog yazısı Vet. Hek. M. Oğuzhan YALÇIN tarafından doğrulanmıştır.
KAYNAKLAR
https://en.wikipedia.org/wiki/Cryptorchidism
Veterinary Partner. “Cryptorchidism (Retained Testicles) in Cats and Dogs”. Son Erişim Tarihi: 30.12.2024
Wikipedia. “Cryptorchidism”. Son Erişim Tarihi: 03.01.2025
VETEXPLAIN 