Giardiasis, Giardia isimli protozoonun neden olduğu bir hastalıktır. Giardia, kamçılı yapıya sahip bir parazittir ve zoonotik bir hastalık olarak bilinir, yani hayvanlardan insanlara bulaşabilir. Giardia lamblia, insanların yanı sıra evcil ve vahşi hayvanların (örneğin kedi, köpek, sığır, geyik ve kunduzlar) ince bağırsağında yaşar. Bu parazitin trofozoit formu, ilk kez 1681 yılında Van Leeuwenhoek tarafından, kendi ishal dışkısında keşfedilmiştir. Bu özellikleriyle de tanımlanan ilk protozoonlardan biridir. Leeuwenhoek, hareket eden bu canlıların kan hücrelerinden daha büyük ve daha küçük olduğunu, ancak hepsinin benzer yapıya sahip olduğunu belirtmiştir.

Epidemiyoloji ve Morfoloji

Giardia lamblia, dünya genelinde en sık izole edilen bağırsak parazitidir ve özellikle gelişmekte olan ülkelerdeki çocuklar arasında yaygındır.
•Yetişkin köpeklerde görülme oranı: %10
•Yavru köpeklerde: %33–50
•Kedilerde: %4–11

Enfeksiyon, parazitin kist formunun ağız yoluyla (genellikle dışkı ile kirlenmiş su ve gıdalar aracılığıyla) alınmasıyla başlar. Bağırsaklarda parazitin aktif yaşam formu olan trofozoit şekli gelişir. Enfekte hayvanlar, parazitin insanlara bulaşmasında da rol oynayabilir.
Kuluçka süresi genellikle 3 ila 25 gün arasında değişmektedir.

Klinik Belirtiler

Klinik bulgular en çok genç hayvanlarda, özellikle de yavru köpeklerde gözlemlenir. Genellikle enfeksiyon belirti göstermeden seyretse de bazı durumlarda semptomlar ortaya çıkabilir:
•Kilo kaybı
•Karın ağrısı
•İshal
•Kötü kokulu dışkı

Tanı

Tanı genellikle dışkının mikroskobik incelemesiyle konur; kist ve trofozoit formları aranır. Trofozoit formunun gözlenebilmesi için dışkı örneğinin taze olması gerekir. Mikroskobik incelemede, bir damla Lugol solüsyonu eklenerek trofozoitler öldürülür ve görüntüleme kolaylaştırılır. Bunun yanı sıra, tanıyı desteklemek amacıyla ELISA testi de uygulanabilir.

Halk Sağlığı Açısından Önemi

Giardia, insanlarda ve birçok evcil ya da vahşi hayvanda görülebilen, iyi bilinen bir gıda ve su kaynaklı protozoon hastalığıdır. Son yıllarda bilimsel araştırmalar, bu parazitin nasıl yayıldığını ve enfekte hayvanların insanları enfekte edip edemeyeceğini anlamaya yönelik çalışmalara yoğunlaşmıştır.

Bu blog yazısı Prof. Dr. Ahmet DENİZ tarafından onaylanmıştır

Kaynaklar

ScienceDirect. Veterinary Parasitology. 20.04.2025
Giardia in symptomatic dogs and cats in Europe—Results of a European study – ScienceDirect

Springer Nature Link. Parasitology Research. 20.04.2025
  https://rdcu.be/eiuvF

AYTUĞ N. Köpek ve Kedilerin İç Hastalıkları. Türkiye.Medipres

RODNEY D. ADAM. The Biology of Giardia spp.