Alerji kaynaklı hastalıklar insan yaşamını olumsuz etkilemektedir. Bunlardan biri olan ve evcil hayvan sahiplerinin muzdarip olduğu önemli konulardan birisi de evcil hayvan alerjisidir. Gelin bu konu hakkında biraz bilgi edinelim.

Evcil hayvan alerjisi evcil dostlarımızın deri epitellerinde, tükürük sıvısında ve idrarında bulunan proteinlere karşı oluşan tepkinin sonucudur. Tüyler bu deri döküntülerini taşıdıkları için herkesçe tüy alerjisi olarak bilinmektedir. Aynı zamanda tüyler diğer alerji etkenleri olan toz akarları, polen, küfleri de taşımaktadır.

Kedi, köpek ve kuşlara karşı oluşan alerjiler sıklıkla görülmektedir. Dünyada kedi ve köpek alerjisi insan popülasyonunun % 10-20’ sini etkilemektedir. Amerika Astım ve Alerji Vakfı, kedi alerjilerinin köpeklere kıyasla neredeyse iki katı düzeyde yaygın olduğunu belirtmiştir. Bunun nedeni niteliksel ve niceliksel farklılıklar, antijenlerin alerjinitesi ve alerjenlere maruz kalmaya bağlıdır. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), 8 adet kedi alerjeni tanımlamıştır. Bunlardan Fel d1 antijeni en büyük etkendir ve kaynağı tükürük ve derideki yağ bezleridir. 

Semptomlar

Alerji semptomları burun, solunum yolu, gözler ve deriyi etkiler. Başlıca semptomlar şunlardır;

• Burun akıntısı
• Burun tıkanıklığı
• Burun ve gözlerde kaşıntı
• Gözlerde kızarıklık ve sulanma
• Göz çevresinde şişkinlik
• Hapşırma
• Öksürük
• Nefes darlığı
• Cilt reaksiyonları

Tanı ve Tedavi

Alerji tanısı doktorunuz tarafından hastalık geçmişi, semptomlar, fiziksel muayene, kan ve cilt testi ile koyulabilir.

Bildiğiniz üzere alerji insanların günlük yaşamını olumsuz etkilemektedir. Evde hayvan bulunmamasına rağmen semptom gösteren hastalarda alerjenlerin kaynağı bazen bilememektedir. Bunun en iyi çözümü evcil hayvan alerjisinde semptomları hafifletmek veya ortadan kaldırmaktır. Çözüm için birçok seçenek mevcuttur.

Burun yıkama: Tuzlu su ile burnu durulama hem mukus varlığını azaltır hem de burundaki alerjenleri ortadan kaldırır.

Kortikosteroid burun spreyleri: İnflamasyonu önler ve alerjik reaksiyonları engeller.

Antihistaminikler: Kaşıntı ve hapşırmayı önler.

Göz damlaları: Kızarıklığı, kaşıntıyı, göz akıntısını rahatlatır.

Dekonjestanlar: Burun kanallarındaki şişmiş dokuları küçültmeye ve burundan nefes almayı kolaylaştırmaya yardımcı olabilir.

İmmünoterapi: Alerjenin aşı yoluyla insanlara verilmesiyle duyarsızlaşmasına dayalı bir tedavi yöntemidir. Diğer tedaviler yanıt vermediğinde başvurulan bir yöntemdir. Kesin sonuçludur. Doğru tedavi için doktorunuza başvurunuz.

Özel mamalar: Kedi alerjeni fel d1’ i nötralize eden içeriğe sahiptir. Alerjiyi azaltır. Ancak diğer alerjenlere etki devam edebilir. 

Evcil hayvana sahip olup alerji geliştiren kişiler ne yapmalı? Dostumuzun evden gitmesi şart mı?

Hayır tabi ki. Aileden biri olan dostlarımızın sevgi ihtiyacımızı gidermekte, yalnızlığımızla başa çıkmada bize yoldaş, aynı zamanda yapılan araştırmalarda alerji, astım ve obezite riskini azaltmak da dahil olmak üzere özellikle çocuk sağlığına faydalarının olduğunu doğrulanmaktadır. Evet evde olması sizi tetikleyecektir fakat bilinmelidir ki alerjen etkenini ortadan kaldırmak bunun tamamen çözümü değildir. Birkaç öneri ile başa çıkmak mümkün. Yukarıda belirtilen çözümlerden biri sizin için faydalı olacaktır. Onun dışında evde uygulayacağınız alışkanlıklar mümkün mertebe semptomlarınızı azaltacaktır.

• Yatak odasına evcil hayvanınızın girişini önleyin.
• İyi bir havalandırma sistemi kullanın.
• Kışın özellikle havalandırmanın mümkün olmadığı zamanlar havalandırma için cihazlar kullanın.
• Alerjen kaynağı olan halı kilim ve yataklar için alternatif çözümler arayın. Örneğin halılarınızı azaltabilirsiniz.
• Temizliğe dikkat etmelisiniz.
• Hayvanlarınızı yıkamak da tüylerdeki alerjenleri azaltmak için bir alternatif olabilir.
• Evcil hayvanınızla vakit geçirdikten sonra kıyafetlerinizi yıkayın

Bu blog Veteriner Hekim Ender ER tarafından onaylanmıştır.

KAYNAKÇA

An W, Li T, Tian X, Fu X, Li C, Wang Z, Wang J, Wang X. Allergies to Allergens from Cats and Dogs: A Review and Update on Sources, Pathogenesis, and Strategies. International Journal of Molecular Science. 2024 Sep 29;25(19):10520. doi: 10.3390/ijms251910520. Erişim tarihi: 14.07.2025

Grayson, M. (2024, September). Pet Allergy. Asthma and Allergy Foundation of America. https://aafa.org/allergies/types-of-allergies/pet-dog-cat-allergies/  Erişim tarihi: 14.07.2025

Kaplan, B. ve Kaplan, M. (2020). Evcil hayvanlarda çalışma (EHA). Erciyes Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi(1), 165-175. https://doi.org/10.18070/erciyesiibd.846353. Erişim tarihi: 15.07.2025

Özkan, B. (2006). Köpeklerde allerjen faktörler ve bunların hematolojik, immunolojik ve intradermal test yöntemleri ile değerlendirilmeleri. [Doktora tezi]. İstanbul Üniversitesi. Erişim tarihi: 15.07.2025

Sparkes AH. Human allergy to cats: A review for veterinarians on prevalence, causes, symptoms and control. Journal of Feline Medicine and Surgery. 2021;24(1):31-42. doi:10.1177/1098612X211036793  Erişim tarihi: 12.07.2025