Canlı vücutları; atmosfer basıncı ve yerçekimi kuvveti etkisi altında sürekli bir fiziksel yük taşır. Bu nedenle dört ayağın üzerinde dengeli durmak, sadece hareket etmek için değil, genel iskelet ve kas sağlığı için de kritiktir. Kendini temizleme, korunma ve ulaşım gibi hayati işlevleri üstlenen ekstremiteler (uzuvlar), bazen doğuştan gelen anomaliler bazen de trafik kazaları, doğal afetler veya hastalıklar gibi travmatik nedenlerle fonksiyonunu yitirebilir.

Geleneksel Yöntemlerden Modern Cerrahiye

Eski dönemlerde veteriner hekimler, ağır hasarlı uzuvlara müdahale ederken oldukça kısıtlı ve ilkel yöntemlere sahipti. Uzuvlar ya tamamen vücuttan ayrılır ya da odun ve iple hazırlanan basit düzeneklerle desteklenmeye çalışılırdı. Günümüzde ise amputasyon, tıbbi nedenlerle bir uzvun cerrahi olarak çıkarılması işlemidir ve modern anestezi teknikleri sayesinde pet hayvanları tarafından çok daha iyi tolere edilmektedir. Özellikle minimal invaziv teknikler, daha az doku hasarı yaratarak iyileşme sürecini hızlandırmakta ve enfeksiyon riskini minimize etmektedir.

Teknolojide Yeni Boyut: 3D Baskı ve Protezler

Günümüzde 3D baskı teknolojileri, veteriner hekimlikte kişiye özel çözümler sunarak bir devrim yaratmıştır. Hayvanın anatomik yapısına tam uyumlu, hafif ve maliyet etkin protezler artık çok daha hızlı üretilebilmektedir. Bu konuda yerel bir başarı örneği olarak, Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi (BAİBÜ) bünyesindeki akademisyenlerin Veteriner Hekim danışmanlığında yürüttüğü çalışmaları gösterebiliriz. Akademisyenler, sahipsiz hayvanların eksik uzuvları için titiz ölçümler alarak 8 ile 24 saat süren baskı süreçleriyle onlara özel protezler üretmektedir. Özellikle kalça protezi sistemlerindeki (KYON gibi sementsiz sistemler) ilerlemeler, belden aşağısı işlevsiz kalan dostlarımız için büyük bir umut ışığı olmuştur.

Geleceğin Biyonik Dünyası ve İleri Teknolojiler

Gelecek, “imkansız” görülen birçok tedaviyi mümkün kılacak yenilikler vadediyor:

 Biyoteknoloji ve Hücresel Tedaviler: Kök hücre tedavileri, doku rejenerasyonu ve ampute edilen uzuvların vücudun kendi mekanizmalarıyla yeniden büyümesi için umut vaat etmektedir.

 Akıllı Protez Teknolojileri: Elektronik bileşenlerle donatılmış, hayvanın davranışlarını ve hareketlerini algılayan akıllı protezler, doğal hareketlere çok daha yakın bir kullanım sunmaktadır.

 Genetik ve Moleküler Araştırmalar: CRISPR/Cas9 gibi gen düzenleme teknolojileriyle doku iyileşme süreçlerinin hızlandırılması ve yaşam kalitesinin artırılması planlanmaktadır.

 Nöroteknoloji ve Sinir Bağlanması: Gelişmiş nöroteknolojik cihazlar ve sinir yeniden bağlanma teknikleri sayesinde, ampute edilen uzuvların sinir ve kas fonksiyonlarını geri kazanması hedeflenmektedir. Bu sayede hayvanların protez kullanmadan, doğal bir şekilde hareket edebilmeleri mümkün olabilecektir.

Sonuç olarak; cerrahi tekniklerin başarısı, yapay zeka entegrasyonu ve geliştirilmekte olan SCI protez teknolojileri (omurilik yaralanması) gibi yaklaşımlar, dostlarımızın engelleri aşarak eski hayatlarına kaldıkları yerden devam edebilecekleri bir geleceği bizlere göstermektedir.

Bu blog yazısı Dr. Vet. Hek. Gizem Morris tarafından kontrol edilmiştir.

KAYNAKÇA

 * AA.com.tr. “Tasarladıkları protezle uzuv kaybı yaşayan hayvanların yaşam kalitesini artırıyorlar”. Erişim Tarihi: 18.12.2025. https://www.aa.com.tr/tr/bilim-teknoloji/tasarladiklari-protezle-uzuv-kaybi-yasayan-hayvanlarin-yasam-kalitesini-artiriyorlar/2553823

 * Brown, D. C., et al. (2019). Minimally invasive surgical techniques in veterinary practice. Journal of Small Animal Practice, 60(7), 398-405. Erişim Tarihi: 21.12.2025.

 * ERAT, S. (2023). Kedi ve Köpek Hekimliği. Ankara, Türkiye: Güneş Tıp Kitabevleri. Erişim Tarihi: 19.12.2025.

 * Freeman, L. M., et al. (2023). Artificial Intelligence in Veterinary Rehabilitation: Current Applications and Future Directions. Veterinary Clinics of North America: Small Animal Practice, 53(2), 245-260. Erişim Tarihi: 18.12.2025.

 * Martinez-Hernandez, A., et al. (2021). Advances in 3D printing technologies for veterinary applications. Frontiers in Veterinary Science, 8, 758901. Erişim Tarihi: 19.12.2025.

 * Muir, P., et al. (2022). Stem Cell Therapy for Veterinary Orthopedics: A Review of Current Practices and Future Directions. Veterinary Surgery, 51(1), 15-25. Erişim Tarihi: 21.12.2025.

 * Sciencedirect.com. “Treatment options and stimulation methods”. Erişim Tarihi: 24.12.2025. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1878747923005718

 * Turner, P. V., et al. (2021). Genetic and Molecular Biology Advances in Veterinary Medicine. Annual Review of Animal Biosciences, 9, 145-168. Erişim Tarihi: 23.12.2025.

 * Williams, R. D., et al. (2024). Smart Prosthetics in Veterinary Medicine: Enhancing Mobility and Quality of Life. Journal of Veterinary Science, 25(1), 12-29. Erişim Tarihi: 22.12.2025.

 * Witte, T. H., et al. (2020). Veterinary Prosthetics: Innovations in Design and Application. Veterinary Record, 186(3), 85-95. Erişim Tarihi: 19.12.2025.

 * Zink, M. C., & Van Dyke, J. B. (2018). Canine Sports Medicine and Rehabilitation. Wiley-Blackwell. Erişim Tarihi: 20.12.2025.

RESİMLER

• ​Anadolu Ajansı (AA). “Tasarladıkları protezle uzuv kaybı yaşayan hayvanların yaşam kalitesini artırıyorlar”. Erişim: 18 Aralık 2025. https://www.aa.com.tr/tr/bilim-teknoloji/tasarladiklari-protezle-uzuv-kaybi-yasayan-hayvanlarin-yasam-kalitesini-artiriyorlar/2553823
• MassDevice. “Animal Ortho Care gives dog a leg up on life”. Erişim: 22 Aralık 2025. https://www.massdevice.com/animal-orthocare-gives-dog-a-leg-up-on-life/
• Mekatronik.org. “Sokak Hayvanları İçin 3D Protez”. Erişim: 22 Aralık 2025. https://mekatronik.org/forum/threads/sokak-hayvanlari-icin-3d-protez.1121/
• ​VoxelMatters. “Hornbill saved using 3D printed biocompatible material”. Erişim: 22 Aralık 2025. 

https://www.voxelmatters.com/hornbill-saved-using-3d-printed-biocompatible-material