KÖPEKLERDE ÜREME DÖNGÜSÜNE GENEL BAKIŞ

  Köpekler de insanlar ve diğer canlılar gibi üreme ve çoğalma içgüdüsü beslerler. Dişi köpekler pubertaya (ergenlik) ortalama 6-12 aylıkken erişirler. Küçük ırklar için bu süre 4 aya kadar düşerken büyük ırklarda 18-24 aylığa kadar uzayabilir. Pubertaya erişimle birlikte üreme döngüsü (kızgınlık) başlamış olur.

  Köpekler mevsime bağlı üreme döngüsü göstermeyen monostrik ( siklusları periyodik olarak tekrarlanmayan, tek sikluslu) hayvanlardır. Üreme döngüleri dört bölümden oluşur bunlar: çiftleşmeye hazırlığın yapıldığı ve bahsedeceğimiz kanamanın gerçekleşeceği proöstrus; çiftleşmenin ve ovulasyonun gerçekleştiği östrus, çiftleşmenin reddiyle başlayan ve gebeliği şekillendiren metöstrüs ve seksüel dinlenme evresini içeren, gebelik sonu ile gelecek proöstrusun başlangıcına kadar geçen süre olan anöstrustan oluşur.

PEKİ BU KANAMA REGL MİDİR?

  İnsanlardaki regl kanaması  progesteron hormonunun etkisiyle gebeliğe hazırlanmış rahim (uterus) iç tabakasının gebelik oluşmaması durumunda progesteron düzeylerinin düşmesiyle dökülmesi sürecini ifade eder ve bu kanama dışardan regl kanaması olarak görülür. Köpeklerde görülen proöstrus kanaması ise farklı bir fizyolojik mekanizmaya dayanır; rahim iç duvarının dökülmesiyle değil gelişen ovaryum folliküllerinden salınan östrojenin etkisiyle uterus damarlarında artan geçirgenlik (diapedezis) sonucu eritrositlerin damar dışına çıkması sonucu oluşur. Bu nedenle her iki kanama görünüş açısından benzer olsa da kaynağı ve anlamı bakımından birbirinden tamamen farklıdır.Yani hayır, köpeğiniz regl olmuyor. Proöstrus kanaması geçiriyor. 

PROÖSTRUSUN VE KANAMANIN KÖPEKLERDEKİ ETKİLERİ

  Bu dönemde köpeklerin davranışları oldukça değişir. Öyle ki minik dostlarımızın hasta yakınları bunun bir östrus siklusu başlangıcı olduğunu anlamadan evvel minik dostlarının hasta olduğunu düşünebilirler.

 Proöstrus dönemindeki dişi köpek genellikle huzursuz, depresif ve agresiftir. Sık sık preniumunu yaladığından bazen kanlı akıntı gözlenmeyebilir.  Dışarıdan bakıldığında vulva ve meme de ödem, sık idrar yapma ve  bol su içme eğilimi  gözlenir. Dişi köpek Kuyruğunu preniumuna sıkıştırarak ve arka bacaklarını bitiştirerek vulvayı kapatır. Böylece çiftleşmeyi engellemeye çalışır. Proöstrusun ilerleyen dönemlerinde dişi giderek sakin bir hal alır. Yine de bu davranışların köpekten köpeğe değişebileceğini bilmek gerekir.

BU DÖNEMDE NELERE DİKKAT ETMELİ?

  Ortalama 5-20 gün süren proöstrus kanaması (türden türe, hayvandan hayvana değişebilir) bittiğinde köpeğinizin çiftleşmeye hazır olduğunu ve bu dönemde gerçekleşen çiftleşmelerin gebeliğe neden olabileceğini unutmamak gerekir. Gebelik istenmiyorsa kanamanın sonuna doğru köpeğimizi gözlem altında tutmalı ve alanını kısıtlamalısınız. Diğer dikkat edilmesi gereken husus hijyendir. Hem sizin hem de köpeğinizin hijyeni için bu dönemde hasta altı bezleri ya da veteriner hekiminizin önereceği köpek pedlerini kullanabilirsiniz. Bu dönemde köpeğinizin davranışlarının değişebileceğinden de bahsetmiştik. Bu durumda köpeğinize alan ve zaman tanımanız gerekmektedir.

 Ayrıca bu dönemde bazı köpeklerde plazmada artan östrojen seviyelerine bağlı olarak patolojik bir durum olan prolapsus vajina (vajina duvarının tamanının ya da bir kısmının vulva aralığından dışarı çıkması) şekillenebilir. Prolapsus vajina dışardan ürkütücü gözükebilir ve  bu durumda veteriner hekiminize danışmanız gerekir.

SON

 Bu kanama fizyolojik bir süreci içerir fakat anormal miktar, koku ve kıvamdan şüphelendiğiniz de en doğru adres Veteriner Hekiminizdir. 

BU BLOG DOÇ. DR. HANDE GÜRLER TARAFINDAN ONAYLANMIŞTIR.

KAYNAKÇA

Alaçam, E. köpek ve kedilerde üreme süreci ve sorunları. Ankara: Medisan yayınevi. Erişim Tarihi: 02.01.2026

Aydin, İ, Sur E, Ozaydın T, Dinc DA. Determination of the stages of the sexuaal cycle of the bitch by direct eexamination. J Anim Vet Advan 2011; 15: 1962-1967. Erişim Tarihi: 02.01.2026

Concannon PW. Reproductive cycles of the domestic bitch. Anim Reprod Sci 2011; 124: 200-210. Erişim Tarihi: 02.01.2026

England GCW. Allen’s Fertility and Obstetrics in the Dog. 2nd edition. Oxford: Blackwell Science 1998. Erişim Tarihi: 02.01.2026

Feldman EC, Nelson RW. Canine  and feline Endocrinogly  and Reproduction 3rd Edition. Missouri: Elsevier Sciense Saunders Company 2004. Erişim Tarihi : 02.01.2026

Kırşan İ, Şenenüver A, Kılıçarslan R. Dişi köpekte vaginal sitolojik muayeneler yardımı ile seksüel siklus dönemlerinin teşhisi. Kafkas Üniv vet fak Derg 1996; 2: 173-177. Erişim Tarihi: 02.01.2026

Ülker H. Alman Çoban Köpeklerinde Klasik Östrus Takibi ve Vaginal Sitolojik Muayenenin Fertilite Üzerine Etkisi. Tezsiz Yüksek Lisans Tezi. Ankara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, 2006.  Erişim Tarihi 02.01.2026