Köpeklerde Leishmaniasis

Dog in veterinary laboratory beside Leishmania parasite illustration and text

Leishmaniasis, Akdeniz bölgesinde, Orta Doğu’da ve Güney Amerika’da köpek ve insanlarda yaygın olarak görülen ve ölümlere yol açabilen, tatarcık sinekleri ile nakledilen zoonotik karakterli bir hastalıktır. Doğada memeliler ve kertenkelelerde görülen Leishmaniasis, insanlar dışında en yaygın köpeklerde görülmektedir. Leishmaniasis köpeklerde ciddi klinik belirtiler oluşturmasının yanı sıra hastalık için köpeklerin rezervuar olması da oldukça önem taşımaktadır.

Leishmania spp.

Morfoloji

Leishmania türleri, tek kamçılı olma özelliği taşıyan, Trypanosomatidae ailesi içinde yer alan protozoonlardır. Gelişimleri sırasında, promastigot ve amastigot olmak üzere iki ayrı morfolojik formları mevcuttur. Bunun yanında, iki form arasında paramastigot form adı verilen bir geçiş formundan da bilinmektedir. Bunlardan, omurgalı konağın makrofaj hücreleri içinde görülen formu amastigot formudur ve hareketsiz 2×5 μ büyüklüğünde oval yapıya sahiptir. Giemsa ile yapılan boyamalarda, ortada koyu mora boyanan bir çekirdeği, azure ile boyanan mor çubuk şeklinde kinetoplast görülebilir. Vektör tatarcıkların sindirim sisteminde görülen promastigot formu ise parazitin tek kamçılı halidir. Bu formda vücut 20 μ’a kadar ulaşır. Bu formun boyanma özellikleri amastigot formun boyama özelliği ile aynıdır.

AD 4nXf6fCVRwXrXBxIgn7 2auOtRYW3d8qGA4payq IyEf2UWGmFyI2F4pphuExQ4fuESgXBogbmZJPLOwBJqrQ XRAcpcITo65EmeybLgv2CG97Y9uGIzY0aNN6pjq3Lbi2jt4PKn1RKTCIV57jJr JcNU 68?key=9QkJQprU5gkE5Rc9Ds4YbQ

Yaşam siklusu

Leishmania türlerinde yaşam siklusu, Phlebotominae vektör ile vertabralı konaklar arasında bir döngü içerisindedir. Parazitler, enfekte vektörleri olan tatarcık sineklerinin kan emmeleri sırasında konakçıya geçerler. Konakçının makrofajları ve makrofaj benzeri hücrelerine invaginasyon ile girerler daha sonra parazitofor vakuoller içerisinde gelişmeye başlarlar.

Etkenler, konakçıdan kan emmesi sırasında makrofajlarla birlikte tatarcık sineklerinin sindirim sistemine geçiş yaparlar. Etken tatarcık sineğinin sindirim sisteminde farklı morfolojik formlar göstermektedir. 

AD 4nXcigzJHH75g8vfauBDO07kQGmXYCyBlCVQYsj7F2qoBVusHlgspZdbp DTRjftpCE TfMoLTrmOCt9HaBZMhE737pzYGn 6fGiHordb03we8O IoeWBRAJ1NBDGnTD4vPg3Eo0aRmFZqzBLe60h9J WDFY?key=9QkJQprU5gkE5Rc9Ds4YbQ

Leishmania infantum evrimsel döngüsü. fotoğraf: https://www.researchgate.net/figure/Cycle-evolutif-de-Leishmania-infantum_fig2_304884871

Etiyoloji

Tatarcık sinekleri Leishmania türlerinin vektörleridir. Köpekler ve kemirgenler insan enfeksiyonu için birincil rezervuarlardır. Leishmania soyu birçok tür barındırır ve bunlardan, köpeklerin doğal konakçısı olduğu ve klinik tablo meydana getiren türler; L. infantum, L. tropica, L. chagasi, L. peruviana’dır. En çok görülen türü L. infantum’dur. Klinik vakaların çoğunda bu tür tespit edilmiştir ve Türkiye’yi de içine alan tüm Akdeniz kıyı şeridinde görülmektedir. 

AD 4nXeGCBe5PcYsIyZqXiyEhTcizAYGc MphNZ1WZ0QYQk6z4Ii6FSFZL RINJQm45V7Lgc9G5qZseVvtKBf0SI8fQFAm4gVOHj8j2SFk0GGnsd455zIXbYj9LRuLlVoPtmYGHtB3kAvSB6sOqhMZ9pKG6qHGx4?key=9QkJQprU5gkE5Rc9Ds4YbQ

Patofizyoloji

Promastigotların en muhtemel vücuda yayılma yolları makrofajlar içerisinde olmaktadır. Amastigotlar (flagellasız formlar) makrofajlarda gelişir ve çoğalarak yeni hücrelere geçerler. Klinik semptomlar enfeksiyondan 3 ay ile 7 yıl arasında gelişmektedir.

Klinik görünüm 

Köpeklerde klinik semptomlar aylar sonra ortaya çıkmaktadır ve kilo kaybı, anoreksi, egzersiz intoleransı, letarji, polidipsi, kusma, ishal, polifaji, melena, burun kanaması, öksürük, hapşırık ve bayılma gözlemlenmektedir. Fiziksel muayene sırasında lenfadenopati, alopesi, ateş, kaşeksi, konjuktivitis, ülseratif dermatitis ve topallık bulguları gözlemlenebilir. 

AD 4nXeQO6HLMUrdWhT8BcMsqlRb6R3ZTmxI5iJuw EvgRtoRqjM64y127fVd6 18s9Q8Fj GRNqDIgSJq0x4m8Wd48cDiSZ1JaXhWQxfs7i6AL4wia3jtZH HHl6HzmL4W81TZxRtafxYiWUp5eQ7r28KEUSjI?key=9QkJQprU5gkE5Rc9Ds4YbQ

Tanı

Köpeklerde Leishmaniasis teşhisinde kültür ve mikroskobik muayene, gecikmiş aşırı duyarlılık testleri, serolojik yöntemler ve moleküler biyolojik yöntemler kullanılmaktadır.

Leishmaniasis vakalarında en tutarlı bulgular, hafif – orta derecede nonrejeneratif anemi, polyclonal gammopatiye bağlı gelişen hipoalbüminemi, hiperglobülinemi, azalan albümin/globulin oranı ve proteinüridir. Bazı vakalarda azotemi, trombositopeni, artmış ALT ve ALP aktiviteleri ile birlikte lökositoz veya lökopeni meydana gelebilir.

Amastigotlar, mor bir nükleusun ve Romanowsky ile boyanan frotilerde dik bir çubuk şekilli kinetoplastın varlığı ile fark edilebilirler.

Bu blog yazısı Vet. Hek. Elif KENAR tarafından doğrulanmıştır.

KAYNAKÇA

SCHAER, M. GASCHEN, F. (2019) Köpek ve Kedilerin Klinik Hekimliği. Konya, Türkiye: Nuri ALTUĞ, Son erişim tarihi: 22.03.2024

Benzer İçerikler

  1. Tek Sağlık

    Prionlar

    Prionlar, 1982’de beklenmedik bir şekilde keşfedilen enfeksiyöz proteinlerdir. PrPSc  olarak sembolize edilen prionlar, nöronlarda işlev kaybı ve ölümle karakterize birçok hastalığa sebep…

    3 dk okuma
  2. Tek Sağlık

    Trichinella spiralis ve Trişinozis

    Yurdumuzda etli çiğ köfte satışı 2004 yılından bu yana yasak. Sebeplerinden biri ise özellikle çiğ veya az pişmiş domuz etinin yenmesiyle bulaşan…

    2 dk okuma
  3. Enfeksiyöz Hastalıklar

    Uyuz Hastalığı Nedir ? Nasıl Bulaşır ?

    Uyuz, halk arasında da sıklıkla duyduğumuz yoğun kaşıntıya sebep olan bir deri hastalığıdır. Aynı zamanda "Uyuz olmak", "Uyuz etmek" gibi deyimlere konu…

    8 dk okuma

Yorum bırakın

Yukarı Çık