Biyolüminesans: Işıltılı Hayatlar

“Biyoluminesans: Isıtılı Hayatlar” over glowing jellyfish and deep-sea creatures

Biyolüminesans, çoğumuzun adını duymadığı fakat birkaç örneğine hakim olduğu bir olaydır. Peki nedir bu Biyolüminesans? Eğer kısaca tanımlamak gerekirse canlıların ışık saçmasıdır. Bu saçılan ışıksa genellikle mavi- yeşil renkle karşımıza çıkar. En bilindik örneği ise ateş böcekleridir. 

AD 4nXdJwjKu TOoobsw 5ouN3qlrzXr6PWSnl Wx2XTAz6fWYqK 4R7aod9BAMcDMaaHi98kAaYZHSXNQhmhSzQysWxzJBXjrj4JZ5KvrcI7SOe6RQhTfPAfd0 XOYQ8Z Vlk9ir2oenjTk8ta3BSp47Hz2sb3c?key=4BBn0UmDG6mwEtqtAihoyA

Daha kompleks bir tanım yapmamız gerekirse de canlıların bünyelerinde gerçekleşen bazı reaksiyonlarla kimyasal enerjiden ışık üretilmesi ve meydana gelen ışıma olarak tanımlayabiliriz. 

AD 4nXc4oDg8t FPOcQNtVOsFAayQRyBa0Ofy1WTa Gu 0YZkrfm21cuSichf6hstuPUQa1yRXOSvUnLDt3ScMgXuPeNVwYs12S2UgZktsxl7zJgVwm4FHhO1yw J8PG2ck8VC2JdtvDNphq4EajuPgb8zfU1Us?key=4BBn0UmDG6mwEtqtAihoyA

Biyolüminesans bir tür floresans mıdır?

Biyolüminesans, bir çeşit floresans değildir. Floresan; kimyasal bir olay içermez, yalnızca uyarıcı bir ışık emilir ve yeniden yansıtılır. Fakat Biyolüminesans’ta ışık, kimyasal reaksiyonlar sonucuyla dış faktör etkisi olmaksızın üretilir.

Kaynağına bakarsak da Biyolüminesans’ı ilk olarak Robert Boyle adlı bilim adamı fark etmiştir. 

AD 4nXdO4uI6isOV5YKz2Wc7Fnd75wI LaF4MmPS8CGN1IOiu124wQqCOGNQtjiVGRk5nBB9 C Fh4PPsU F69ELwODE1aZUg1 ZrJQMgh PLRu7 GI0qYR2gQy25YodAaRQvPOLjbROPd1nFWtOaKYtQXfKN7pe?key=4BBn0UmDG6mwEtqtAihoyA

Karada’da denizde de bir çok canlı biyolüminesans yapar. Denizdekiler mavi renge yakınken karadakilerde bu; sarı, turuncu, mavi, yeşil olabilmektedir.

Peki özellikleri neler?

Biyolüminesans olayında verim yüzde yüzdür; kimyasal enerji, ısı enerjisine dönüşmeden tamamen ışık enerjisine dönüşür.

Işık saçan bu canlılar; bu durumu doğada aydınlatma, av bulma, kamuflaj ve iletişimde kullanabilir. Fener balığı, vampir kalamar, bazı ahtapot türleri bu yöntemle avlarını kendine çeker.

AD 4nXfQW NdhHYJwRypNFQ8 NIkNxWvrh7BFJ87JilQuI6n2Mbjq D C5 TgljZeaklDGvaIMg7afJHm7bt9XwVYPWoLCkUvVj0psxxz7cYdGzBAKLXrQrZT72RCIcD 6ZU5ea7doq LkYUl IN9C8n7M7cPUUw?key=4BBn0UmDG6mwEtqtAihoyA

Biyolüminesans’ın Kısaca Kimyasal Yorumu

Küçük bir molekül olan lusiferin’in lusiferaz enzimiyle oksidasyonu sonucuyla ışık yayılır. Farklı canlılarda çeşitli lusiferaz enzimleri bulunur. 

AD 4nXf Ybz7AUyIXlXxqk8gVTXaiDN5mf4uKlkA7PL3FAVzXLlm28MXmMR3L8s WbLEbmn2ewEAKTx4lcjK7XC3Jodm20zW6pcZrGorSO4TERHRHlqZ62Kmufi9NR51tXcso8WWLWTAgLFaqrMSnQzl?key=4BBn0UmDG6mwEtqtAihoyA

Son on yılda protein mühendisliğinde, sentetik kimyada ve fizikte, lusiferinler ve lusiferazların daha önce keşfedilmemiş uygulamalara ulaşmasına izin veren büyük ilerlemeler görülmüştür.

“Lüsiferaz enzimlerinden birini kodlayan gen, herhangi bir proteini kodlayan genle birleştirilerek hedeflenen canlıya aktarılabilmekte ve bu canlı in vivo ortamda izlenebilmektedir. Bu şekilde izlenebilen bakteri, parazit, maya gibi canlıların hücreler üzerinde ne denli etkili olabileceği tespit edilmektedir. Böylece bu canlıların hangi hastalıklara neden olabileceği ve hastalığın seyir süreci belirlenebilir. Bu yöntem; diğerlerine göre daha basit ve ucuzdur, ayrıca denek hayvanlarının kullanımını azaltmaktadır. Diğer bir kullanım çeşidi ise mikroorganizmaların sayılması ve tespit edilmesidir. Yiyeceklerde, sebze ve meyvelerde zararlı mikroorganizmaların fark edilmesinde kullanılabilmektedir. Bu kullanım bir yandan hızlı bir yöntem olmasına karşın diğer yandan spesifiklikten uzak olarak karşımıza çıkmaktadır. Spesifiklik aranan çalışmalarda bu sayım yöntemi yerine türlere özgü arama sistemleri geliştirilmiştir.”

-Yağmur Hamurcu, Doğal Işık Kaynağı: Biyolüminesans

Biyolüminesans Örnekleri

Bakterilerin çürüyen et veya balık üzerindeki hayaletimsi parıltısı, neredeyse tüm okyanuslarda yaşayan Tarak jöleleri, Hawai kısa kuyruklu mürekkep balıkları, tropik denizlerdeki protozoonların parıldayan ışıltısı ve ateş böceklerinin titreyen sinyalleri olabilir.  

AD 4nXcrSBlUCLOARwpEZ8wrsj1KnI0HsY4wXta6RLAwnL7RWpXafsYS3IH6qlaocK2clTxzce3 NZ4xYggS7SG 86 VMw7wjOQS8hBv1GZnaXhLm EmcJYmwadK ZL4QBJkHfIAHDoXlcE5vpq49NkfjYbwK6FS?key=4BBn0UmDG6mwEtqtAihoyA

Bu fenomen, bakteri ve mantarlardan böceklere, deniz omurgasızlarına ve balıklara kadar geniş bir protist ve hayvan yelpazesinde meydana gelir ancak bitkilerde veya amfibilerde, sürüngenlerde, kuşlarda, memelilerde doğal olarak var olduğu bilinmemektedir.

Yakamoz Olayı

Yakamoz olayı her ne kadar Ay ışığının deniz yüzeyine yansıması olarak bilinse de aslında bu olay da içerisinde biyolüminesansı saklar. Yakamoz olayını gerçekleştiren tek hücreli canlı (Noctiluca Milliaris), kendisine dokunulduğunda tepki olarak mavi-mor arasında bir renk saçar ve böylelikle hedefini korkutmayı ister. Verdiği bu tepki ise deniz yüzeyinin parlamasına neden olur. İşte bu ışıma olayına yakamoz adı veririz..

AD 4nXcxEq45YSnKNx07XsgcKrZaUqGU H7WV9KAZ 637tYNjvSWoxbWd1jke7sJQs3ZqjbZY8SQS1FT 77mf27bEB33EEpJRpldS6NMMRv9viHhRhoaSYcaAUR2cfGUfdhLtDjG0AwmF4Dcek7oy9wXv7rfu51v?key=4BBn0UmDG6mwEtqtAihoyA

Kaynakça

Atakan SUKATAR, İsmail KARABOZ, Sucul Canlılarda Biyolüminesans, Ege Üniversitesi, Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü, 35100, Bornova, İzmir, Türkiye, Erişim Tarihi: 16 Temmuz 2024

Ayşenur OKATAN, Biyolüminesans: Işık Yayan Canlılar, 22-01-2019, Tübitak Bilim Genç, Erişim Tarihi: 16 Temmuz 2024

Gülnur ŞENER, Işıldayan Canlılar, www.bilimup.com, Erişim Tarihi: 16 Temmuz 2024

Letgen Biotechnology, Innovative Molecular Solutions, Biyolüminesans Nedir? Ateş Böcekleri ve Günümüz Erişim Tarihi: 16 Temmuz 2024

M. Öztürk, et al. Biyolüminesans: Işık Saçan Hayvanlar, Bunu Nasıl Yapıyorlar?. (3 Mayıs 2013). Erişim Tarihi: 16 Temmuz 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/1204 Erişim Tarihi: 16 Temmuz 2024

Yağmur Arzum KAYA, Ebru TULU, Doğal Işık Kaynağı: Biyolüminesans Erişim Tarihi: 16 Temmuz 2024 Erişim Tarihi: 16 Temmuz 2024

Benzer İçerikler

  1. Tek Sağlık

    Oestrus ovis nedir? 

    Oestrus ovis, Dipteria takımının Osteriadae familyasına ait parazittir. Halk arasında burun kurdu olarak bilinir. Zorunlu myiasis etkenidir ve kesin konakları küçük ruminantlardır.…

    4 dk okuma
  2. Blog

    Botoks Sadece Estetik mi? Veteriner Rehabilitasyonda Yeni Bir Güç

    1-Botoks Nedir? Botoks’un Mekanizması? Botulinum nörotoksinleri (BoNT’ler), Clostridium cinsine ait anaerob ve spor oluşturan bakteriler tarafından üretilen güçlü nörotoksinlerdir. Klasik olarak A-G arası 7…

    6 dk okuma
  3. Enfeksiyöz Hastalıklar

    Malassezia Pachydermatis nedir?

    Kedilerde de görülmekle birlikte çoğunlukla köpeklerde görülen Malassezia, sağlıklı deri mikrobiyotasında az sayıda bulunur. Ancak Malassezia fırsatçı bir maya olduğu için herhangi…

    2 dk okuma

Yorum bırakın

Yukarı Çık