Kedilerde Kızgınlık Dönemi

Kedilerde kızgınlık dönemi başlıklı, hormon grafikleriyle çevrili kedi illüstrasyonu

Kedilerde kızgınlık dönemi, puberta (ergenlik) dönemini tamamlamış ve kısırlaştırma operasyonu olmamış dişi ve erkek kedilerin çiftleşmeye açık ve hazır olduğunu bir dönemdir. Erkek kedilerde kızgınlık dönemi belirli tarihlerle sınırlı değildir yani puberta dönemini atlatmış erkek kediler yetişkinliğe girdiklerinde her an çiftleşmeye hazır haldedirler. Dişi kediler ise erkek kedilerin aksine kızgınlık dönemine belli periyotlar içinde girerler. Bu bilgiler doğrultusunda kızgınlık dönemi için daha çok ele alınan grup dişi hayvanlardır.

Kedilerde Pubertas (Ergenlik)

Puberta (ergenlik), hem insanlarda hem de hayvanlarda çocukluk dönemi ile yetişkinlik dönemleri arasında olan bir geçiş dönemidir.

BAiS69g EpKfMINpuEEZ9zZEfxnukh6F7f1MNo9PtO1Znu0wvb6AJT4H9IPBklXaO62SXTZENXlW9foJBFZRq5 IN5r4pZB3e8RH3y38u3OYut50bPPUC CGf8eaOyRqIiA2Xq7vEl0FMZXPlLvU8ZA
HkU4R0gb10tbUxBrlzoMpmZzmbwaqm38vdubhC8t8rWk AvnjGDF28H9vtyCpWfyzv5exZZwQ BwBSojeXqOwO03ZtJYrjBfVW IDbbJ7Xh5 CVYcr0DXsDJ NTcUZFzgXBiBlM6S6GoxYtxjfzF69k

Kedilerde bu dönemde çocuksu hareketler yerini yetişkince hareketlere bırakır ve cinsiyet karakterlerini kazanır. Yetişkinliğe, bedenleri ve psikolojileri bu geçişte hazırlanır.

Peki kediler puberta yaşına ne zaman gelirler?

Aslında bu soru için kesin bir tarih vermek doğru değildir; kedinin ırkı, hangi mevsimde doğduğu faktörü bu sorunun cevabını değiştirmektedir. Örneğin cinsel olgunluğa ulaşma yaşı bazı kedilerde 3-4 aylık olabilirken bazı uzun tüylü kedi ırklarında bu yaş 18 aylara kadar çıkabilmektedir fakat çoğu kedide ortalama bu süre 6-9 aylık yaştır. Ayrıca kedilerde yapay ışığa bağlı olarak düzensiz seksüel sikluslara da rastlanmaktadır.

Puberta yaşına ulaşan erkek hayvanlar çiftleşmeye hazırdırlar fakat dişiler sadece belli bir süre aralığında çiftleşmeyi kabul ederler. Bu zaman dilimine östrus (kızgınlık) denir. Bahsedildiği gibi belli periyotlar içinde gerçekleşir ve bu periyoda seksüel siklus adı verilir.

Kedilerde östrus

Kediler mevsime bağlı çoklu östrus (poliöstrus) gösteren hayvanlardır. Gebelik veya hayali gebelik şekillenmedikçe, kedilerde çiftleşme sezonu boyunca östrus siklusu tekrar eder. Seksüel siklusların uyarılmasında artan gün ışığının önemli rolü vardır. Östrus aktivitesinin en yüksek olduğu aylar Şubat ve Mart aylarıdır. Genel olarak, östrus aktivitesinin ve çiftleşmenin olmadığı dönem ise Eylül ile Ocak ayları arasındaki dönemdir.

Hayali gebelik : çiftleşmeden sonra döllenme olmadığı halde dişinin kendini gebe zannetmesidir.

Ayrıca kediler çoğu hayvanın göstermiş olduğu spontan ovulasyon yerine provoke ovulasyon gösterirler.

Ovulasyon : Tıbbi olarak ovulasyon yumurtlama dönemini ifade eder ve provoke ovulasyon, ovulasyonun çiftleşmenin etkisiyle birlikte indüklenmiş ve reflekssel olarak ortaya çıkmasıdır.

Dişi kedilerde östrus dönemi ne kadar sürer? 

Kedilerde kızgınlık dönemi süresi kediden kediye değişse de ortalama bu süre 7 gündür.  

Peki kedilerin kızgınlığa girdiğini nasıl anlarız?

Kediler bahsedildiği gibi kısırlaştırma operasyonu geçirmedikleri durumda ve kızgınlık yaşlarına geldiklerinde, kızgınlık dönemine özel benzer tipik davranışlar sergilerler fakat bu davranışlarda çok büyük değişikler olmasa da kediden kediye değişmektedir.

Bu davranışlar öncelikle;

Dışarıya çıkma isteği; normalde dışarıyı merak eden kediler, dışarıya çıkma eylemi gösterebilirler fakat kızgınlık dönemine giren kediler diğer kedileri bulmak ve çiftleşmek, kokularını yaymak için bu davranışı daha sık hale getirebilirler. 

NMy1xLzihBOfsj Cy31ciIrDuV7joUlFdgK FlbUf9rOkLvlDtswzPV7nmwvuG1ntxXgL4otJY33 HkoP UWLGubrCEqtZL5KJ XTquk9T1773idsg8SryoreTfxiJnjjPhUztOYMdPhEOl9DzbOg4w

Normale göre daha sesli olmaları; bu dönemde artan ve dönem boyunca devam eden, dikkat çekecek boyutta normale göre çok daha fazla ses çıkarmalarıdır ve bu sesler tam olarak ağlamaya ve inlemeye benzer seslerdir. 

Artan sürtünme davranışları; kediler kızgınlık dönemlerinde beklenen ilgiyi almak ve kokularını daha fazla yaymak için normale göre daha çok sürtünme hareketi gösterirler. 

Kedilerde tipik östrus hareketi

Df5i741xwY4c0B60JsDTv1E0bD E6xU0tr5hNvrHycFOZ MVNpvGhmAkwzTcv5JfnrujrdIsNVzVxyqOiHhJMLjcnxlLsuLX2b03 Y51MSuUW2ig53TM5QEDsIOvZ3EUNgLIMQ1EcY AK6aaeieqwE

http://www.veterineratasehir.com/images/blog/4287915752-kedilerde-kizginlik-kediajans.com_.jpg

Değişen ruh halleri; bu dönemde alışık olduğunuz davranışlar dışında ruh hallerine sahip olabilirler örneğin çok daha fazla oyuncu, agresif, sinirli ve saldırgan olabilirler.

OdrVaSDcfMU0YxDFMvh 4WSQ3cks7xS1IUr0Cy8W85TmvYCL8uM JTdbT4OZHjQt3cgrd36TF4DYhFOly7wZ8a36xkbcmjFUKr9vLwLYNcmDglCwzA4PUuIhyEdtHWo4XH3iEh0sJAta5hthrexO9U

Erkek kedilerde koku bırakma; erkek kediler püskütme şeklinde koku bırakırlar. Bu koku bırakmanın altında patolojik durumlar olabilir fakat bu konuda bahsedilen koku bırakma tıbbi sebeplerle değil tamenen dişilere çiftleşme çağrısı amacıyla yapılan bir davranıştır.

Kedilerle çiftleşme 

Çiftleşme, kopulasyon, koitus olarak da adlandırılır ve erkek kedinin spermasının vajina içerisine girmesidir. Çiftleşme için hayvanların birbirlerini görmesi, işitmesi, koklaması ve temas etmesi önemlidir. Erkek kedide çiftleşme öncesi ereksiyon meydana gelir.

Tipik çiftleşme hareketi

CSBmyVpe M Q T9iXlVAD41OUW6ECzTtVEda2riUQcM0nc5PMNf6Z97pTN2ueyHR4CE9 QEDyf7nFTbgd0aa40YA7FR3NtFVC9hdWwP38HmzmClsKpdYs Ik6iEhDUtprmmof Q BHLv6376RqakQY

Dişilerde çiftleşme sonrası yuvarlanma davranışı çoğu çiftleşme sonrası tipik bir harekettir.

IiTHo5yqw4svEkDeybn8ArwXdtChy JYl42dn9SjDfTb4DmbzOhi729crp Kx3RUdrWWETxQqOuJf29ZbLhFxUWRFHdUyTRcy2H4w3aTcp 7V6CuzqvQDYD7YmCRRhUJfEXGue8hUuOGr6vfFlXLRJc

Bu blog yazısı Arş. Gör. Dr. Aslıhan BAYKAL tarafından doğrulanmıştır.

Kaynakça

Banks DR, 1986. Physiology and endocrinology of the feline estrous cycle. In Morrow DE, Ed; Current Therapy in Theriogenology. WB Saunders Company Philadelphia, USA, pp; 795.

İstanbul Cerrahpaşa Üniversitesi Doğum ve Jinekoloji ana bilim dalı 2023-2024 ders notları

MAE Vet Fak Derg, 2 (1): 75-84, 2017 DOI: 10.24880/maeuvfd.290848

Benzer İçerikler

  1. Kediler

    KEDİLER NEDEN BU KADAR AZ SU İÇER?

    Kedilerin düşük su tüketimi, ataları Afrika Yaban Kedisi’nden miras kalan evrimsel bir hayatta kalma stratejisidir. Böbreklerdeki uzun Henle kulbu sayesinde idrarı konsantre…

    3 dk okuma
  2. Egzotik Hayvanlar

    Stres Bir Problem mi? Evcil Hayvanlarda Stres

    Hayvan refahı kavramı geçmişten geleceğe biraz değişiklik göstermiştir. Eskiden sağlıklı olması ve üretiminin iyi olması yeterli görülürken şu an en yaygın olan…

    4 dk okuma

Yorum bırakın

Yukarı Çık