Evlerimizin ve sokaklarımızın vazgeçilmez dostları olan kedileri anlamak için onları iyi tanımalı, iletişim şekillerini yakından gözlemlemeliyiz. Çünkü kedilerin hareketleri ve hatta çıkardığı seslerde bile birçok anlam taşımaktadır. Bu sebeple sosyalleşme dönemlerini bilmeli ve bu süreç hakkında bilgi sahibi olmalıyız. Bu blogda da kedilerin sosyalleşme davranışını yakından tanıma fırsatı bulacağız.

KEDİLERDE SOSYALLEŞME DAVRANIŞI

Kediler yetiştirmeye ve sosyalleşmeye elverişli hayvanlardır. Çıkardığı sesler, salgıladıkları feromonlar ve hareketleri insanlar ve diğer hayvanlarla iletişim kurmalarını sağlar. Bunların yanında yaş, ırk, cinsiyet kavramlarında kedilerin sosyalleşmesinde önemli bir faktördür. Ne kadar sosyal canlılar olsalar da başlangıçta yaşadıkları ortama yeni giren bir canlı üzerinde çeşitli yollarla hakimiyet kurmaya çalışmaktadırlar. Zaman zaman yere idrar ve dışkı yapabildikleri gibi hormonlar etkisiyle de dolaylı yoldan üstünlük sağlamaya çalışırlar. Örneğin; erkek kediler testosteron hormonu salgılamaya bağlı olarak saldırma davranışı gösterebilirler. Bu sebeple aynı ortamda yaşayan dişi veya erkek kedilerin kısırlaştırılması sağlıklı iletişim kurabilmeleri açısından önemlidir. Dışarıda taşıyan kedilerin ise ev kedilerine oranla insanlarla iletişimi daha zayıftır. Evde yaşayan kedilerin sahipleri ile iletişimi ne kadar iyi olursa kediler de o kadar mutlu, sağlıklı ve sosyal olmaktadır. Ayrıca kedilerin evdeki refah seviyelerini en üst seviyeye taşımak için çevresel zenginleştireme olmazsa olmazdır. Bu konu hakkında daha detaylı bilgi edinmek için “Kediler İçin Çevresel Zenginleştirme: Dört Duvar Arasında Doğaya Yaklaşmak” isimli blog yazımızı okuyabilirsiniz (https://vetexplain.com.tr/2026/10/17/kediler-icin-cevresel-zenginlestirme-dort-duvar-arasinda-dogaya-yaklasmak/).

KEDİLERDE SOSYALLEŞME DÖNEMİ NE ZAMAN BAŞLAR?

Kedilerde köpekler gibi gözleri ve kulakları kapalı olarak doğarlar. 10 günlük yaşa ulaştıklarında yavaş yavaş gözleri açılmaya başlar. Doğumdan sonraki ilk iki hafta miyelinizasyon tam olarak oturmadığından sürünme hareketi gösterirler. 3-6 haftalık yaştan itibaren ayakları üzerinde durmaya başlarlar. 3. haftadan sonra oyun davranışı, 4. haftadan sonra ise avlanma davranışı gösterirler. Kedilerin sosyalizasyonu ortalama 2-7. haftalar arasına denk gelir. Bu süre zarfında diğer kedilerle, yabancılarla ve insanlarla iletişim kurmaya başlarlar. Bu dönemden sonra yapılan uygulamalar etkisiz ve yetersiz kalmaktadır. Bu sebeple bu dönem kedilerin sosyalleşmesi için kritik bir dönemdir. Anneden uzak kalma, stres, soğuk zemin vb. etkenler, bu düzeni bozacak ve kedilerin iletişimi üzerine olumsuz etki yaratacaktır.

PEKİ BU DAVRANIŞI ETKİLEYEN FAKTÖRLER NELERDİR?

Genetik faktörlerin yanı sıra ebeveynlerinin insanlara yaklaşımı, anne kedinin gebelik süreci, yavru kedinin deneyimleri sosyallik üzerinde etkilidir. Baba cesur ve insanlarla iletişimi iyiyse yavru kedi de bir o kadar sosyal olmaktadır. Anne kedi ise doğum öncesi ve sonrası yavruları davranışlarıyla önemli ölçüde etkilemektedir. Gebelik sürecinde anne kedinin yetersiz beslenmesi, fiziksel rahatsızlıklar, olumsuz duygusal eğilim yavruyu da olumsuz yönde etkilemektedir. Yavru kedinin 2-9 aylık yaştaki deneyimleri, yaşam boyu etkili olmaktadır. Örneğin; çocuklar ve diğer insanlar tarafından bu yaşlarda elle tutulmaya alışan bir kedinin insanlardan daha az korkması ve elle tutulmaya alışkın olması muhtemeldir. İnsanlarla erken yaşta uygun şekilde tanışmayan kediler veteriner ziyaretlerinde de korkacaklardır. Ziyaretlerde sıkıca tutulmak, ağrıya ve korkuya neden olmak sonraki ziyaretlerde de olumsuz tepkilere yol açacaktır. Veteriner hekimlerin kedilere en güvenilir ve modern yaklaşımları hakkında detaylı bilgi edinmek için “Kedi Dostu Klinik Uygulamalar” isimli blog yazımızı okuyabilirsiniz (https://vetexplain.com.tr/2026/10/17/kedi-dostu-klinik-uygulamalar/). Bu faktörler göz önünde bulundurulduğunda her şeyden önce kedilerin doğal davranışları bilinerek bu davranışlara saygı duyulmalı ve tüm etkenler kedinin bakış açısına göre değerlendirilmelidir. Çünkü bir kedinin insanlardan uzaklaşması için tek bir hareket bile yeterli olmaktadır.

KEDİLERDE İLETİŞİM YÖNTEMLERİ

1) Görsel İletişim: kedilerde görsel eylemler vücut ve çeşitli uzuvların pozisyonuyla şekillenmektedir. Örneğin; dost canlısı bir kedi başka bir kediyle iletişim kurmak için kuyruğu dik olacak şekilde yaklaşmaktadır. Bir başka işaret ise kedinin gezdiği yerlerde pençe izi bırakarak üstünlüğünü göstermektedir.

2) Dokunsal İletişim: genellikle okşama, yalama, sürtünme, burnuna dokunma ve birlikte dinme olarak gözlenir. Temas ne kadar fazlaysa sosyal bağ o kadar güçlüdür. 3) Koku İletişimi: kedilerin parmak aralarında ve anal bölgelerinde yağ bezleri bulunmaktadır. Kediler sıklıkla ağız kısımlarını sahibinin ağız bölgesine; başlarını birbirine ve nesnelere sürterek mırıldanırlar. Aslında amaç, sahiplenme arzusuyla bu bölgelere kokularını bırakmaktır.

4) Sesli İletişim: kedilerin ses ve ton repertuarı oldukça geniştir ve bu seslerin her biri anlamlıdır. Örneğin; avının çıkardığı sesleri taklit ederek avını tuzağa düşürebilirler. Evcil kediler, vahşi kedilere oranla bu konuda daha geniş ses repertuarına sahiptir. Bu da insanlarla iletişim isteğinden kaynaklanmaktadır.

Bu blog yazısı Prof. Dr. Mustafa KOÇKAYA tarafından onaylanmıştır.

KAYNAKÇA

1. Blackshaw, J. K. (1991). An overview of types of aggressive behaviour in dogs and methods of treatments. Applied Animal Behaviour Science, 30, 351–361.
2. Brown, S. L., & Bradshaw, J. W. S. (2014). Communication in the domestic cat: Within- and between-species. In D. C. Turner & P. Bateson (Eds.), The domestic cat: The biology of its behaviour (3rd ed., pp. 37–59). Cambridge University Press.
3. Ilona Rodan, Natalie Dowgray, Heidi C. Carney, Carozza, E., Ellis, S. L. H., Heath, S., Niel, L., St Denis, K., & Taylor, S. (2022). 2022 AAFP/ISFM cat friendly veterinary interaction guidelines: Approach and handling techniques. Journal of Feline Medicine and Surgery, 24(11), 1093–1132. https://doi.org/10.1177/1098612X221128760
4. Tepeli, C. (2007). Pet hayvanlarında görülen davranış bozukluklarının giderilmesi. Ev ve Süs Hayvanları Satan İş Yeri Sahipleri ve Yerel Hayvan Koruma Görevlileri Eğitim Semineri, Konya, 26–44.