Kedi dostu klinik uygulamalar mı?

Evet doğru duydunuz! Klinikte kedinin stresini artıracak hareketlerde bulunup onu güvensiz bir ortamda muayene etmektense ona dostça bir yaklaşım sergilenmesi yaklaşımını benimseyen uygulamalar dizisine kedi dostu klinik uygulamalar denir (Rodan et al., 2022).

Bu yaklaşımın amacı, kediler için veteriner kliniklerini daha güvenilir bir ortam haline getirerek daha verimli muayeneler, daha güvenilir tanı testleri ve stres faktörünü azaltarak tedavilerin daha etkili hale gelmesini sağlamaktır. Ayrıca kedilerin refahının artması sonucunda ekip memnuniyeti ve hasta sahibinin veteriner hekim ve ekibine olan güveni de artacaktır (Rodan et al., 2022).

Kedi dostu klinik uygulamalarda muayene öncesi yaklaşım nasıldır?

Öncelikle bu uygulamanın klinikteki tek bir hekimin hareketleriyle değil, tüm ekibin ortak hareketleriyle ve tutumuyla, hatta bunlarla birlikte hasta sahibinin de bu düşünce sistemine ortak olmasıyla ortaya konacağı bilinmelidir. Hasta sahiplerinin ve veteriner hekimin, kedi dostu uygulamaları doğru şekilde gerçekleştirebilmesi için kedilerin sosyalleşme dönemleri hakkında bilgi sahibi olması gerekir. Sosyalleşme dönemlerine uygun yaklaşım sergilenmesi; kedinin yaşam boyu refahını, diğer canlılara karşı davranışlarını ve daha birçok farklı faktörü olumlu yönde etkileyecektir. Kedilerin sosyalleşme dönemleri hakkında bilgi sahibi olmak için “Kedilerde Sosyalleşme Davranışı” isimli blog yazımızı okuyabilirsiniz (https://vetexplain.com.tr/2026/10/17/kediler-icin-cevresel-zenginlestirme-dort-duvar-arasinda-dogaya-yaklasmak/).

Daha önce taşıyıcılarla ilgili olumsuz deneyimler yaşamış veya evde başka stres tetikleyicilerle karşılaşmış kediler (örneğin, kediler arası gerginlik, normal davranışları sergileyememe, istenmeyen kedi davranışları nedeniyle bakıcı-kedi ilişkisinin bozulması), veteriner hekimlerle etkileşimlerden önce ve sırasında olumlu deneyimler yaşamalarını sağlamak ve “stres faktörlerinin birikmesini” en aza indirmek için ek ilgiye ihtiyaç duyar (Roden et al., 2022). Hasta sahiplerinin kedinin evde yaşayacağı stresi en aza indirmek ve ona refah seviyesi yüksek bir ortam sağlamak için oluşturabileceği ortam hakkında bilgi edinmek için “Kedilerde İçin Çevresel Zenginleştirme: Dört Duvar Arasında Doğaya Yaklaşmak” isimli blog yazımızı okuyabilirsiniz (https://vetexplain.com.tr/2026/10/17/kedilerde-sosyallesme-davranisi/). Kedi sahipleri, kedilerine veteriner hekim tarafından yapılan sağlık muayenelerindeki dokunma hareketlerini taklit eden veya bunlara benzeyen dokunma hareketlerinden hoşlanmayı öğretmek için evde olumlu pekiştirme yöntemini kullanabilirler (Roden et al., 2022).

Kediler görsel, kokusal, işitsel uyaranlara ve dokunmaya karşı oldukça hassastır. Kedi kendini güvende hissetmediği bir ortamda kaçamazsa agresyon tepkisi gösterebilir (Little, 2026). Kedilerin uzun süreli iyi bir hafızaya sahip olduğu bilgisini de göz önünde bulundurursak kedinin özellikle kliniğe ilk geldiği günkü deneyimlerinin onun gelecekteki klinik serüvenleri için belirleyici olduğunu söyleyebiliriz. Yavru kedilerde olumsuz bir veteriner kliniği deneyimi, kedinin uzun süreli refahını etkileyebilir ve ortamdan bağımsız olarak kronik korku veya endişeye yol açabilir (Lloyd, 2014). Örneğin bir kedi yeterince alışık olmadığı bir taşıma çantasına zorla konulup kliniğe götürüldüğünde zaten bu süreç stresle başlamış olacak. Yani kedi daha kliniğe gelmeden strese girmiş olacak (Little, 2026). Bu yüzden öncelikle kedinin taşıma çantası sadece kliniğe geleceği zamanlarda ortaya çıkmamalı. Normal zaman dilimlerinde de ortada olmalı ve kedi taşıma çantasına -gerekirse ara ara içine yaş mama koyup yemesini sağlayarak- alıştırılmalı.

Kedi kliniğe ilk vardığında onu pozitif uyaranlarla temasa geçirerek onda pozitif pekiştirme oluşturma çabasına girilmelidir. Bunun için yaş mama veya ödül maması iyi bir tercih olabilir.

Kedi ve köpekler için ayrı giriş ve bekleme alanlarının sunulması, kedilerin stresini azaltmaya yardımcı olacak bir uygulamadır. Ayrılmış oturma düzenleri kedinin diğer hastaları görmesinin önüne geçeceği için daha güvende hissetmesini sağlayacaktır (Little, 2026). Aynı amaçla Avrupa’da kimi kliniklerde haftanın bazı günleri kedi hastalar diğer günlerinde ise köpek hastalar kabul edilmektedir. Muayene sırasını bekleyen hasta kedilerin etraftaki uyaranlarla temasını kesmek için muayeneye kadar taşıma çantasının üzeri temiz bir örtüyle kapatılabilir. Bununla birlikte hasta sahibi ve kedisinin en kısa zamanda muayene alanına alınması önerilmektedir (Little, 2026).

Veteriner hekimin kediyle ilk etkileşimde önemli hususlar nelerdir?

• Mümkünse, kendinizi kediyle aynı seviyeye getirin; kediniz yerdeyse veya alçak bir kafesteyse, çömelin ya da diz çökün.

• Kedinin üzerine eğilmeyin.

• Kediyi taşıma çantası içinde veya odanın herhangi bir köşesinde (örneğin, sandalyenin altında) köşeye sıkıştırmayın.

• Doğrudan göz teması kurmayın.

• Kedinin yönüne doğru yavaşça göz kırpın (çoğu kedi buna olumlu tepki verir).

• Yavaş ve dikkatli hareket edin.

• Yumuşak bir el hareketiyle kediye doğru uzanın, ancak çok yaklaşmayın; böylece kedi elinizi koklamak ve daha fazla etkileşim kurmak için gelmeyi seçebilir.

• Kediyi taşıyıcıdan çıkmaya teşvik etmek için, taşıyıcının girişindeki masaya veya yere pasif bir şekilde ödül koyun  ödülü doğrudan elinizden vermeyin

• Güven aktarılabilir bir şey değildir ve her ekip üyesi, kediyle ilgilenmeden önce onunla iyi bir ilişki kurmalıdır.

Muayene odalarındaki yaklaşım nasıl olmalıdır?

Kedi muayene odasına girdiğinde, taşıma çantasından kendi isteğiyle çıkmasına ve ortamı keşfetmesine izin verilmelidir. Muayene odası ve yakınındaki seslerin azaltılması kedi için daha sakin bir ortam sağlayacaktır. Hasta sahibinin evinden getirdiği bir yastık veya örtü muayene masasına konabilir, bunun amacı evden bir kokunun ortamda bulunmasının o ortamı kedi için daha tanıdık bir yer haline getireceği gerçeğidir. Kedi muayene edilirken bu bahsedilen yastığın/örtünün üzerinde, sahibinin kucağında veya taşıma kutusunun içindeyken kutunun yalnızca üstü açılmış biçimde rahatı bozulmadan muayene edilmesi uygun olacaktır. Muayene esnasında ise aşırı duyusal uyarımlardan kaçınmak önemlidir. Sakin ve kontrollü hareket etmek ve hoş olmayan kokuları azaltmak da uyarımları en aza indirir. Muayene ortamında yüksek ses çıkaracak cihazların bulunmaması önemlidir (Little, 2026). Muayeneye başlamadan önce odada tüm ekipmanın hazır olduğundan emin olun ve kokuları gidermek için diğer hastayı almadan önce ekipmanı iyice temizleyin. Kedinin, nesneyi kendisine doğru hareket ettirmeden önce yaklaşmasına, koklamasına ve keşfetmesine izin verin (Roden et al., 2022).

Tedavi anında, enjeksiyon esnasında küçük iğne ucu kullanmak enjeksiyonun sebep olduğu ağrıyı azaltacaktır. Hospitalizasyon için önemli husus kedi ve köpeklerin farklı yerlerde barındırılması ve bir kedinin başka bir kediyi görmesinin engellenmesidir. Korkmuş kediler için direkt kafesin dış tarafını kapatacak biçimde kedilerin kafesini bir havlu/örtü ile örtmek faydalı olacaktır. Ayrıca kediler barındığı ortamlarda dikey alan ararlar ve farklı bir konuma geçebilmekten memnuniyet duyarlar dolayısıyla kediye saklanma ve kaçma imkanı veren kafesler kedinin stres düzeyini azaltabilir. Oda sıcaklığının ise 21-26°C aralığında olması faydalı olabilir (Little, 2026).

İnsanlarla doğru şekilde sosyalleşmemiş, insan ortamlarına alışkın olmayan veya daha önce olumsuz bir deneyim yaşamış kediler, veteriner ziyaretleri sırasında daha az tolerans gösterme eğilimindedir. Evde yeni insanların veya evcil hayvanların bulunması, bir insanın ya da evcil hayvanın kaybı, birlikte yaşayan evcil hayvanlar arasındaki gerginlikler ve kedinin temel ihtiyaçlarının yeterince karşılanmaması, kedinin veteriner ziyaretlerine karşı toleransının azalmasına yol açabilir (Roden et al., 2022).

Kedi sahiplerine kedilerinin dokunma konusundaki bireysel tercihlerini sorulmalıdır. Çoğu kedi kuyruk bölgesi, karın ve ayaklarına dokunulmasından hoşlanmaz ve bu mümkün olduğunca kaçınılmalıdır. Bu bölgelerin muayene edilmesi gerekiyorsa, bunu değerlendirmenin sonuna doğru yapmak gerekir (Roden et al., 2022).

Muayeneyi dikkatli ve yavaş bir şekilde ilerletmek, kedinin pozisyon ve muamele konusunda seçimler yapmasına izin vermek ve gerektiğinde kısa molalar vermek, değerlendirmeyi kolaylaştıracaktır. Kedi muayenenin bazı bölümlerine direnç gösterirse, yüz bezlerine nazikçe masaj yapmak veya muayene masasında pasif şekilde ödül maması sunmak gibi dikkat dağıtıcı yöntemler uygulanabilir. Ayrıca muayene kısa ve yönetilebilir aşamalar hâlinde sürdürülmeli ya da önce değerlendirmenin diğer bölümleri tamamlanıp daha sonra kedinin direnç gösterdiği alanlara yeniden dönülmelidir (Roden et al., 2022).

Hekim, tıbbi kayıtların en dikkat çekici bölümüne mümkün olduğunca fazla destekleyici bilgi eklemelidir. Tıbbi tanının yanı sıra; kedinin erken dönem öyküsü, evdeki fiziksel ve sosyal çevrede bulunan stres etkenleri, önceki veteriner ziyaretleri sırasında sergilediği duygusal durum (örneğin muayene odasında çevreyi keşfetmeyi mi yoksa saklanmayı mı tercih ettiği), muayene öncesinde kullanılacak hazırlayıcı ilaçlar ile klinik muayene sırasında tercih edilen pozisyon, tutulmasına izin verdiği bölgeler ve kan alma alanları gibi bilgiler de kaydedilmelidir. Muayene sonrasında, hangi uygulamaların işe yaradığı ve hangilerinin yetersiz kaldığının kaydedilmesi, gelecekteki ziyaretlerde koruyucu davranış tepkilerinin ortaya çıkmasını ve durumun daha da kötüleşmesini önlemeye yardımcı olacaktır (Roden et al., 2022).

Bu blog yazısı Arş. Gör. Gizem Önal Koyuncu tarafından doğrulanmıştır.

KAYNAKÇA

1. Little, S. E. (2026). Kedi hekimliği: Klinik uygulamalar ve yönetim (2. bs.; M. Aktaş, A. Bayrakal & O. İskefli, Çev. ed.). Güneş Tıp Kitabevleri.
2. LLOYD J (2014). Behaviour and welfare—Minimising stress for patients in the veterinary hospital. In Proceedings of the Australian Veterinary Association North Queensland Branch Conference, Townsville, Australia. p.: 22-24
3. Rodan, I., Dowgray, N., Carney, H. C., Carozza, E., Ellis, S. L. H., Heath, S., Niel, L., St Denis, K., & Taylor, S. (2022). 2022 AAFP/ISFM cat friendly veterinary interaction guidelines: Approach and handling techniques. Journal of Feline Medicine and Surgery, 24(11), 1093–1132. https://doi.org/10.1177/1098612X221128760